Het Theater Pompeius is het eerste stenen theater van Rome en tevens een van de mooiste gebouwen van de stad en vervangt de houten theaters die tot dan toe zijn gebruikt. De Romeinse senaat heeft tot in de eerste eeuw v.Chr. permanente theaters in de stad verboden vanwege het idee dat theatervoorstellingen een slechte invloed kunnen hebben op het volk. De bouw van dit theater op het Marsveld is dan zeker ook niet onomstreden.
Virtuele reconstructie van het Theater van Pompeius (bron: www.didaskalia.net)
Om te voorkomen dat de senaat zijn theater weer zal gaan proberen af te breken laat Pompeius ook tempel bouwen bovenop de tribunes waardoor het theater in eerste instantie een heiligdom is. Het is daarom niet meer mogelijk voor senatoren het theater af te breken zonder de goden boos te maken.
Het theatercomplex dat Pompeius laat bouwen in de periode 61-55 v.Chr. bestaat naast een enorm halfrond luxueus theater dat achtentwintigduizend toeschouwers kan herbergen ook uit een grote porticus, een tempel voor Venus Victrix dus bovenop de tribunes, privétuinen, een privémuseum en vier reeds bestaande tempels.
Interieur van Theater van Pompeius met achteraan de tempel van Venus
In een zaal naast het Theater van Pompeius, dat dan tijdelijk in gebruik is als senaatsgebouw, wordt Julius Caesar in 44 v.Chr. vermoord`waarmee een lange en bloedige burgeroorlog wordt ingeluid.
