Romeinen droegen al bij aan uitstoot broeikasgassen

Uitstoot van rook
Uitstoot is van alle tijden

UTRECHT – De invloed van de mens op de uitstoot van het broeikasgas methaan dateert al uit de Romeinse tijd. Dat is veel eerder dan tot nu toe bekend was. Deze conclusies van onderzoekers van de Universiteit Utrecht, SRON Netherlands Institute for Space Research en internationale collega-onderzoekers zijn 4 oktober gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature‘Onderzoek in de afgelopen tien jaar leverde wel aanwijzingen op dat de verbranding van biomassa door mensen mogelijk al in de Middeleeuwen voor verhoogde methaanuitstoot zorgde. Met ons onderzoek laten wij nu zien dat de uitstoot van methaan zeker al tweeduizend jaar is beïnvloed door verschillende menselijke activiteiten’, aldus dr. Célia J. Sapart van de Universiteit Utrecht.

Luchtbelletjes in het poolijs

Minuscule hoeveelheden oude atmosfeer zitten gevangen in luchtbelletjes diep in het poolijs. Sapart en haar collega’s ontwikkelden een techniek waarmee zij uit deze luchtbelletjes met ongekende nauwkeurigheid de herkomst van het methaan konden bepalen.

‘Iedere bron verraadt zichzelf door zijn eigen unieke vingerafdruk’, legt Sapart uit. ‘Daarbij is de verhouding tussen gewoon methaan en zijn stabiele koolstofisotoop (methaan waarin het koolstofatoom één neutron meer heeft en dus een fractie zwaarder is) uniek. Met onze techniek kunnen wij de isotoopverhouding veel nauwkeuriger bepalen dan tot nu toe mogelijk was.’

Link tussen menselijke geschiedenis en de uitstoot van methaan

De onderzoekers legden de uitstoot van methaan per bron naast andere gegevens over deze periode, zoals het klimaat, de omvang van de bevolking en het landgebruik. Daaruit komen duidelijk enkele perioden naar voren waarin de uitstoot van methaan door de verbranding van biomassa groter was.

Zo was bij het begin van de metingen het Romeinse Rijk op z’n hoogtepunt. De omvangrijke bevolking verbrandde het nodige hout. In de periode daarna zien de onderzoekers de uitstoot van methaan door de verbranding van biomassa afnemen, omdat het Romeinse Rijk in verval raakt. Als later in de Middeleeuwen de bevolking sterk toeneemt, zien zij weer een stijging van de hoeveelheid methaan afkomstig van deze bron.

(Bron: Universiteit Utrecht)

Advertenties

Wonen er nog Romeinen langs de Belgische kust?

Gallia Belgica: het moderne België in de Romeinse tijd
Gallia Belgica (in het rood): het moderne België in de Romeinse tijd

LEUVEN – Nee, natuurlijk leven er geen Romeinen meer langs de Belgische kust. Onderzoekers van de Katholieke Universiteit Leuven willen echter wel gaan onderzoeken of er in deze regio nog mensen wonen die genetische banden hebben met de voormalige overheersers. Het onderzoek is een onderdeel van een veel groter genetisch onderzoek naar de herkomst van de Belgische bevolking door de Leuvense universiteit.

Romeins en Germaans België

Begin 2009 is een grootschalig wetenschappelijk onderzoek gestart naar de genetische variatie die aanwezig is binnen de mannelijke bevolking met een genealogische origine in België. Hierbij is onderscheidt gemaakt tussen historisch gegroeide ‘Germaanse’ en ‘Romeinse’ gemeenten in België om te kunnen bepalen in hoeverre de Romeinen hun stempel hebben gedrukt op de genetische opbouw van de moderne Belgen.

Y-chromosoom

Gedurende een viertal eeuwen maakte het grondgebied van het huidige België deel uit van het Romeinse Rijk. Wetenschappelijke studies wijzen op de mogelijkheid dat de Romeinse overheersing genetische gevolgen heeft gehad voor de huidige bevolking doordat genetische variaties veelvuldig verspreid langs de Middellandse Zee hierdoor ook in deze regio verspreid zijn geraakt. Onder meer soldaten uit het Romeinse leger en handelaars uit regio’s langs de Middellandse Zee verbleven langdurig langs de Belgische kust en sommigen zijn zich er zelfs permanent komen vestigen waardoor ook hun genetische informatie mogelijk geïntroduceerd raakte binnen de lokale bevolking. Het blijkt echter bijzonder moeilijk om dit wetenschappelijk aan te tonen en in te schatten wat de invloed van deze migraties is.

Het Y-chromosoom is dan ook de ideale maatstaf om de invloed van de Romeinse overheersing op het Belgische genoom te detecteren. Welke Y-chromosomale lijnen er in de huidige bevolking geïntroduceerd werden tijdens de Romeinse periode kan via een gerichte staalname opgespoord worden. Door de lijnen van families die verschillende eeuwen geleden in regio’s leefden die sterk onder invloed hebben gestaan van de Romeinse cultuur in het begin van onze tijdrekening te vergelijken met deze die leefden in regio’s die pas later na de Germaanse invallen werden gesticht, is het mogelijk een Romeins signaal in het Belgische DNA terug te vinden.

(Bron: Knack.be, Geschiedkundige Kring Alken)

Nieuw onderzoek naar Cloaca Maxima

De Archeorobot
De Archeorobot

ROME – Archeologen zetten een nieuwe techniek in om meer te weten te komen over de Cloaca Maxima in Rome, het beroemde riool van de antieke stad. Met behulp van een robot gaan ze dit keer opnieuw het riool onder het Forum Romanum in. Hoewel de Cloaca Maxima al veel van haar geheimen heeft prijsgegeven, blijft er veel onduidelijk over dit antieke riool. Door de Archeorobot het riool in te sturen, hopen archeologen en historici meer te weten te komen over dit befaamde bouwwerk.

Archeorobot

De Archeorobot is een op afstand bestuurbare zeswielige ‘robot’ die uitgerust is met een laserscanner en een high definition camera waarmee iedere hoek van de Cloaca Maxima in kaart en beeld kan worden gebracht. Op basis van de informatie van de Archeorobot wordt onder andere een 3D-kaart gemaakt van het riool.

Het team van Indissoluble, dat de Archeorobot inzet, heeft de onderstaande impressie al online gezet.

Laser Scan 3D from indissoluble.com on Vimeo.

(Bron: MSNBC.com)

Stabiaanse Thermen weer open voor publiek na restauratie

Interieur van een deel van de Stabiaanse Thermen

POMPEII – Na een drie jaren durende restauratie zijn de Stabiaanse Thermen in Pompeii weer opengesteld voor het publiek.

Herstelde fresco’s

De restauratie van het badhuis ging niet zonder slag of stoot. De werkzaamheden moesten namelijk tot tweemaal toe stilgelegd worden vanwege enkele instortingen elders in de opgegraven stad. Het herstel daarvan was erg kostbaar waardoor de restauratie van de baden langer duurde.

De restauratie van de baden richtte zich met name op de nog aanwezige fresco’s en de aanleg van enkele afgeschermde wandelpaden door de baden zodat ook de vrouwenvertrekken voor het eerst bereikbaar zijn geworden voor bezoekers.

Stabiaanse Thermen

Binnen de stadsmuren van Pompeii lagen drie openbare badhuizen. Het oudst zijn de Stabiaanse Thermen, zo genoemd omdat dit badhuis vlakbij de Stabiaanse Poort ligt. Het badhuis had aparte afdelingen voor mannen en vrouwen.

(Bron: Daily Mail)

Nederland en Duitsland werken aan UNESCO-registratie Romeinse Limes

AMSTERDAM – Nederland wil samen met Duitsland hun gezamenlijke deel van de Romeinse Limes (grensversterking) voordragen voor de welbekende Werelderfgoedlijst van UNESCO. In een brief aan zijn Duitse collega’s stelt staatssecretaris Halbe Zijlstra van Cultuur voor samen met Nederland te werken aan de werelderfgoednominatie van dit erfgoed.

De grootste archeologische structuur van Europa
Een voordracht van de Limes betekent ook een uitbreiding van drie onderdelen van de Limes die al op de Werelderfgoedlijst staan: de Muur van Hadrianus in Engeland, de Raetische Limes in de Duitse deelstaten Beieren, Baden Württhemberg, Hessen en Rheinland-Pfalz en Antonijnse Muur in Schotland. Wanneer deze Limes hieraan toegevoegd wordt, vormen deze onderdelen samen het grootste aaneengesloten archeologische gebied van Europa.

(Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed)

Presentatie onderzoeksresultaten Cloaca Maxima

Een deel van de Cloaca Maxima

ROME – Op vrijdag 24 februari zal er door archeoloog Bianchi en speloloog Antognoli om 18.00 een presentatie worden gegeven over de resultaten van verscheidene onderzoeken naar de Cloaca Maxima, een van de oudste bouwwerken van Rome.

Jarenlang onderzoek

Bianchi en Antognoli hebben, samen met vele andere onderzoekers, de laatste jaren de Cloaca Maxima bestudeerd en bezocht. Ook zijn in deze periode delen van het riool in kaart gebracht die tot dan toe onbekend of nog niet bestudeerd waren. De resultaten hiervan worden tijdens deze presentatie op een rijtje gezet.

Waar?

De presentatie vindt plaats op The British School at Rome.

Zes ton voor onderzoek naar Via Appia

De Via Appia, vlabij Rome

DEN HAAG – Archeologen van de Radboud Universiteit uit Nijmegen ontvangen 630.000 euro subsidie voor onderzoek aan de Via Appia. Met deze financiële bijdrage kunnen ze de komende vijf jaar enkele kilometers van de weg tot diep in de bodem in kaart brengen.

Boven- en ondergronds

De archeologen van de Nijmeegse universiteit gaan de Via Appia aan een gronding onderzoek onderwerpen. Dit is een vervolg op het onderzoek op een onderzoek naar de eerste vijfhonderd meter van de weg waarmee ze eerder al zijn begonnen. Door middel van de bestudering van onder meer luchtfoto’s uit de Tweede Wereldoorlog en andere tekeningen en foto’s te combineren met geofysische informatie hopen de archeologen meer te weten te komen over de weg.

Voor het geofysische gedeelte wordt gebruik gemaakt van dure apparatuur en techniek: ‘[bij] het geofysische gedeelte, [brengen] we met magnetische velden en elektrische weerstand via de computer in kaart […] waar er “iets” zit.’ Geofysische informatie levert een platgedrukt, tweedimensionaal beeld op. Voor een 3D-beeld is georadaronderzoek een uitkomst. ‘Dat hebben we tot nog toe niet kunnen doen, maar dat kan door deze subsidie wel,’ aldus een van de archeologen. Zo kan er gericht gegraven worden.

(Bron: RU)